Het nieuwe glazen plafond

De juf van mijn vijfjarige kleuter kondigde afgelopen week aan dat ze de school gaat verlaten. Ze vertrekt naar een nieuwe particuliere school. In mijn schooltijd gingen alleen pubers naar particulier onderwijs om in geval van nood hun diploma te halen. Maar kleuters? Huiswerkinstituten zijn voor kinderen van hoogopgeleide ouders inmiddels bijna de standaarduitrusting. Nu lijkt de overtreffende trap in aantocht: de privéschool. Van de kleuterleeftijd tot het middelbare schooldiploma. En dat is reden tot zorg.

‘Leerlingen van privéscholen vormen netwerken, die bepalend zijn in latere carrières’

‘Motoren van ongelijkheid’ noemde de Britse Guardian privéscholen in het Verenigd Koninkrijk recent. Van alle Britse leerlingen gaat slechts 6% naar een privéschool. Maar die 6% vervult later een onevenredig groot deel van de maatschappelijke functies die ertoe doen.

Een derde van de parlementsleden, ruim de helft van de topjournalisten, driekwart van de rechters en een derde van het Olympisch team. Allemaal gingen ze naar een privéschool. Kleinere klassen, betere kwaliteit van onderwijs. De leerlingen van privéscholen vormen netwerken, die bepalend zijn in latere carrières. Het lijkt een aanbeveling, maar Britse privéscholen vergroten zo de afstand tussen de ‘have’s’ en de ‘have-not’s’.

Bovendien is er nauwelijks sociale mobiliteit. Als je wordt geboren als een dubbeltje word je in het Verenigd Koninkrijk niet snel een kwartje. Het privéonderwijs zit in de standenmaatschappij, die het VK nog altijd is, in het DNA. Toch klinkt er langzamerhand ook protest tegen privéscholen. Ook omdat sociale ongelijkheid wordt gezien als een van de redenen voor de maatschappelijke ontevredenheid die leidde tot de brexit.

Anders dan we vaak denken is onderwijs ook in Nederland niet langer de sleutel voor sociale mobiliteit. Er ontstaat in het onderwijs een glazen plafond waar kinderen uit lagere sociale milieus niet doorheen breken. De Onderwijsinspectie signaleert al langer dat kinderen van hoogopgeleide ouders hogere schooladviezen krijgen, dan kinderen met dezelfde capaciteiten maar laagopgeleide ouders. Scholen in achterstandswijken hebben drie keer zo veel moeite om vacatures te vervullen. Ondertussen bestaat dus de kans dat de groep die het zich kan veroorloven hun kind vanaf de kleuterleeftijd naar een privéschool stuurt. Dat zal de ongelijkheid alleen maar verder vergroten. Bovendien creëren we zo een elite die opgroeit buiten de echte maatschappij.

Privéscholen zijn in Nederland een weinig voorkomend fenomeen. Laten we dat vooral zo houden.

Femke de Vries is managing partner bij &samhoud, bijzonder hoogleraar toezicht aan de Rijksuniversiteit Groningen en oud-bestuurslid van toezichthouder AFM. Reageer via columnist@fd.nl.

Deze column is oorspronkelijk verschenen in het Financieel Dagblad en is voor FD-abonnees ook te lezen via https://fd.nl/auteur/femke-de-vries.

Share and Enjoy:
  • Print
  • Facebook
  • Twitter
  • LinkedIn
  • email

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *