Verder kijken

Alle adresboeken uitgekamd, het hele netwerk gebeld en headhuntend Nederland aan het werk gezet. Zonder resultaat. ‘Sorry, geen tijd’, of: ‘Ik zit al aan mijn maximale punten’. Zo moet het ongeveer gegaan zijn bij Van Lanschot. Na anderhalf jaar zoeken gaven de commissarissen het op en zat er niets anders op dan de zittende president-commissaris — al twaalf jaar commissaris bij de bank — voor nog eens twee jaar te benoemen.

Dat lijkt een risicoloos besluit. Maar de kans dat je met een echt kritische blik kan kijken naar de organisatie waarop je al twaalf jaar toezicht houdt, lijkt me klein. Het is moeilijk voor te stellen dat een respectabele financiële instelling in anderhalf jaar geen geschikte commissaris kan vinden. Toch staat het verhaal van Van Lanschot niet op zich.

‘De film Moneyball bevat een belangrijke les: onderschat nooit de waarde van ‘unusual suspects’’

Bij dit soort berichten denk ik vaak aan het waargebeurde verhaal van de film Moneyball. Bij gebrek aan financiële middelen haalt honkbalcoach Billy Beane, gespeeld door Brad Pitt, voor zijn nieuwe team niet de bekendste spelers, maar de ‘unusual suspects’. Met behulp van statistieken selecteert hij spelers die vermoedelijk de beste bijdrage aan het team zullen leveren. Zo krijgt hij het voor elkaar om met een kleine begroting bijna kampioen van de Major League te worden. Alsof Emmen de Eredivisie wint.

De boodschap van de film is helder: onderschat niet de waarde van ‘unusual suspects’. Tegelijkertijd wordt duidelijk hoe moeilijk het is een organisatie hiervan te overtuigen. Wanneer de scouts weer eens met de bekende namen komen, schreeuwt Beane dat ze anders moeten denken. Het antwoord: vertrouw nou maar op onze ervaring. De scène toont dat we vooral dol zijn op mensen die zich al eens hebben bewezen.

Laatst sprak ik een erkende expert op het gebied van data-analyse. ‘Ik kan veel toevoegen als commissaris’, zei hij, ‘maar ik word nooit benaderd.’ Hetzelfde geldt vaak voor kandidaten met lange carrières bij de overheid. Geen ervaring met het leiden van een bedrijf, is dan het argument. Het leiden van instellingen met soms duizenden werknemers en projecten van honderden miljoenen in een complexe politieke context, telt blijkbaar niet.

Soms wordt de toezichthouder erbij gehaald. Die zou nu eenmaal ervaring willen in de financiële sector. Mijn ervaring is dat de toezichthouder inderdaad hecht aan een raad van commissarissen met kennis van de sector, maar ook een met een onafhankelijke houding én een frisse blik.

Blijven vissen in dezelfde vijver vermindert de kans op een goede vangst. Bedrijven ontnemen zichzelf daarmee de kans op een frisse blik. Tijd voor Moneyball in de financiële sector.

Femke de Vries is managing partner bij &samhoud, bijzonder hoogleraar toezicht aan de RuG en oud-bestuurslid van de AFM.

Deze column is oorspronkelijk verschenen in het Financieel Dagblad en is voor FD-abonnees ook te lezen via https://fd.nl/auteur/femke-de-vries.

Share and Enjoy:
  • Print
  • Facebook
  • Twitter
  • LinkedIn
  • email

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *